Jaki próg podatkowy obowiązuje w 2026 roku?
W 2026 roku pierwszy próg podatkowy dla dochodów rozliczanych według skali PIT wynosi 120 000 zł rocznej podstawy opodatkowania. Podatek oblicza się według stawki 12% do tej kwoty, a od nadwyżki ponad próg stosuje się 32%. Wartości te pozostają takie jak wprowadzone w 2022 roku.
Podstawowa zasada jest ważna: po przekroczeniu progu stawka 32% nie obejmuje całego dochodu. Dotyczy wyłącznie części podstawy opodatkowania, która przekracza 120 000 zł. Kwota mieszcząca się w pierwszym przedziale nadal jest rozliczana według zasad właściwych dla tego przedziału.
Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł, a odpowiadająca jej kwota zmniejszająca podatek to 3 600 zł rocznie. Nie jest to osobny próg, po którego przekroczeniu zaczyna obowiązywać stawka 32%. Kwota zmniejszająca podatek uwzględnia się przy obliczaniu należności według skali.
Materiały o możliwych zmianach planowanych na 2027 rok nie zmieniają zasad dotyczących dochodów uzyskanych w 2026 roku. W rozliczeniu za ten rok stosuje się stawkę 12% do 120 000 zł podstawy oraz 32% od nadwyżki.
Jak ustalić podstawę opodatkowania?
Próg odnosi się do podstawy opodatkowania, a nie do wynagrodzenia brutto ani samego przychodu. Dlatego porównanie rocznej pensji brutto z kwotą 120 000 zł nie wystarczy, by wiarygodnie stwierdzić, czy i kiedy nastąpi przekroczenie.
W uproszczeniu podstawę ustala się na podstawie przychodów opodatkowanych skalą, po uwzględnieniu przysługujących kosztów uzyskania przychodu oraz składek społecznych odliczanych przy jej obliczaniu. Konkretne pomniejszenia zależą od rodzaju dochodu i sytuacji podatnika. Nie należy więc mechanicznie sumować wszystkich kwot brutto z informacji od płatników.
Najpierw zbierz dochody uzyskane w całym roku, które podlegają skali, także od różnych pracodawców lub innych płatników. Następnie ustal podstawę po zastosowaniu właściwych kosztów i odliczeń. Do wspólnego rachunku nie włączaj automatycznie przychodów rozliczanych odrębnie, na przykład podatkiem liniowym lub ryczałtem. Te formy opodatkowania nie są częścią podstawy rozliczanej według skali na takich samych zasadach.
Skala dotyczy między innymi dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych. Jeżeli uzyskujesz przychody z kilku rodzajów działalności lub źródeł, sprawdź, jaki sposób opodatkowania ma zastosowanie do każdego z nich. W razie wątpliwości dotyczących kwalifikacji dochodu warto skonsultować sytuację z księgowym lub doradcą podatkowym.
Jak obliczyć podatek po przekroczeniu progu?
Po ustaleniu rocznej podstawy opodatkowania porównaj ją z kwotą 120 000 zł. Jeśli podstawa nie przekracza tego limitu, podatek według skali wynosi 12% podstawy pomniejszone o 3 600 zł. Gdy podstawa jest wyższa, zastosuj wzór: 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
- Podstawa do 120 000 zł: 12% podstawy minus 3 600 zł.
- Podstawa powyżej 120 000 zł: 10 800 zł plus 32% kwoty ponad próg.
Przykład: jeśli roczna podstawa wynosi 130 000 zł, nadwyżka ponad próg to 10 000 zł. Podatek od nadwyżki wynosi 10 000 zł × 32%, czyli 3 200 zł. Podatek od pierwszego przedziału to 120 000 zł × 12% minus 3 600 zł, czyli 10 800 zł. Łącznie podatek według skali przed uwzględnieniem ewentualnych ulg wynosi 14 000 zł.
Wynik nie oznacza, że wszystkie 130 000 zł zostało opodatkowane stawką 32%. Stawką tą objęto jedynie 10 000 zł nadwyżki. Podatek końcowy może się różnić po uwzględnieniu ulg, odliczeń i pozostałych elementów rocznego rozliczenia.
Jak śledzić przekroczenie w trakcie roku?
Jeśli chcesz oszacować moment przekroczenia progu, prowadź narastającą sumę przewidywanej podstawy opodatkowania od początku roku. Gdy ta suma zbliża się do 120 000 zł, uwzględnij prognozowane dochody z kolejnych miesięcy, premie, nagrody oraz inne wpływy rozliczane skalą. Samo miesięczne wynagrodzenie brutto nie daje wystarczających danych do precyzyjnego wyliczenia.
Przykładowo, 10 000 zł miesięcznie brutto nie oznacza automatycznie, że próg zostanie przekroczony w konkretnym miesiącu. Znaczenie mają koszty uzyskania przychodu, składki społeczne, dodatkowe składniki wynagrodzenia i inne dochody. Przy zmiennej pensji lub kilku źródłach wpływów prognozę warto aktualizować po każdej istotnej zmianie.
Po przekroczeniu progu miesięczna zaliczka na PIT może wzrosnąć, co czasem obniża wypłatę netto pod koniec roku mimo niezmienionego wynagrodzenia brutto. Zaliczki pobierane przez płatnika są jednak bieżącymi wpłatami na poczet podatku. Ostateczną kwotę ustala się w rozliczeniu rocznym, uwzględniając łączne dochody opodatkowane skalą oraz właściwe odliczenia.
Jeśli dochody pochodzą od kilku płatników, każdy z nich może nie znać pełnej sytuacji rocznej. W rezultacie suma pobranych zaliczek może być niższa lub wyższa od podatku należnego. W zeznaniu rocznym dochody podlegające skali są rozliczane łącznie, co może oznaczać dopłatę albo zwrot.
Co zmienia wspólne rozliczenie małżonków?
Przy wspólnym rozliczeniu małżonków podatek oblicza się zasadniczo od połowy łącznej podstawy opodatkowania, a otrzymany wynik mnoży przez dwa. Jeśli spełnione są ustawowe warunki wspólnego rozliczenia, taki sposób kalkulacji może zmienić efekt przekroczenia progu w porównaniu z odrębnym rozliczeniem.
Znaczenie wspólnego rozliczenia zależy od wysokości dochodów każdego z małżonków i ich łącznej podstawy. Przed zastosowaniem tej metody trzeba zweryfikować, czy przysługują do niej uprawnienia oraz jakie dochody można w niej uwzględnić. Samo pozostawanie w związku małżeńskim nie przesądza jeszcze o możliwości skorzystania z preferencji.
Pamiętaj również, że próg podatkowy dotyczy obliczania podatku dochodowego, a nie składek ZUS ani całej kwoty wynagrodzenia. Wyliczenie podatku według skali nie jest tym samym co obliczenie wypłaty netto, na którą wpływają także składki i inne potrącenia. Przy planowaniu budżetu warto oddzielić te rachunki i opierać prognozę podatku na rocznej podstawie, a nie wyłącznie na kwocie brutto z umowy.
Źródła
- https://ksiegowosc.infor.pl/podatki/pit/pit/rozliczenia/7529565,pit-w-2026-roku-progi-podatkowe-kwota-wolna-od-podatku-skala-podatkowa-czy-zajdzie-zmiana-z-powodu-kwoty-minimum-egzystencji.html
- https://kadry.infor.pl/kadry/wynagrodzenia/podatki/7690204,wyzsze-zarobki-od-stycznia-2027-r-dzieki-planowanym-zmianom-w-pit-beda-nowe-progi-podatkowe.html
- https://podatki.gov.pl/podatki-osobiste/pit/stawki-i-limity
- https://www.pit.pl/aktualnosci/pensja-bez-zmian-a-na-konto-wplynelo-mniej-to-moze-byc-drugi-prog-podatkowy-pit-2-moze-podniesc-wyplate
- https://finwire.pl/slowniczek/prog-podatkowy