Ile procent wynosi podatek od darowizny?
Nie ma jednej stawki, która obowiązuje przy każdej darowiźnie. Wysokość podatku zależy od grupy podatkowej obdarowanego, czystej wartości otrzymanego majątku oraz kwoty wolnej. Podatek płaci obdarowany, a nie osoba przekazująca pieniądze, rzecz lub prawo majątkowe.
Stawki wynoszą od 3% do 7% dla I grupy podatkowej, od 7% do 12% dla II grupy oraz od 12% do 20% dla III grupy. Nie stosuje się ich jednak do całej wartości darowizny. Podstawą obliczenia jest nadwyżka ponad kwotę wolną, a konkretny procent zależy od wysokości tej nadwyżki.
Przed obliczeniem podatku trzeba więc ustalić, do której grupy należy obdarowany, zsumować wcześniejsze nabycia od tego samego darczyńcy w wymaganym okresie i dodać bieżącą darowiznę. Pod uwagę bierze się czystą wartość nabytego majątku, czyli wartość po odliczeniu dopuszczalnych długów i ciężarów.
Jakie kwoty wolne i grupy podatkowe obowiązują?
W 2026 r. kwota wolna zależy od grupy podatkowej. Limit odnosi się do łącznej wartości nabyć od tej samej osoby w okresie pięciu lat, liczonym od początku roku, w którym nastąpiło pierwsze nabycie, wraz z ostatnią darowizną.
- I grupa podatkowa: 36 120 zł. Należą do niej między innymi małżonek, dzieci, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha, teściowie, zięć i synowa.
- II grupa podatkowa: 27 090 zł. Obejmuje między innymi ciotki, wujków, bratanków, siostrzenice oraz małżonków rodzeństwa.
- III grupa podatkowa: 5 733 zł. Zaliczają się do niej pozostałe osoby, w tym osoby niespokrewnione.
Liczy się suma nabyć od konkretnego darczyńcy, a nie osobny limit dla każdej kolejnej wpłaty. Jeżeli obdarowany otrzymał już wcześniej od tej osoby pieniądze lub inne składniki majątku, powinien uwzględnić je przy sprawdzaniu, czy kwota wolna została przekroczona.
Jak obliczyć podatek od darowizny?
Po ustaleniu nadwyżki ponad kwotę wolną stosuje się skalę właściwą dla grupy podatkowej. Progi dla nadwyżki wynoszą do 11 833 zł, od 11 833 zł do 23 665 zł oraz powyżej 23 665 zł. W wyższych progach podatek oblicza się jako wskazaną kwotę podstawową powiększoną o procent od nadwyżki ponad próg.
- I grupa: 3% w pierwszym progu; w drugim 355 zł i 5% od nadwyżki ponad 11 833 zł; w trzecim 946,60 zł i 7% od nadwyżki ponad 23 665 zł.
- II grupa: 7% w pierwszym progu; w drugim 828,40 zł i 9% od nadwyżki ponad 11 833 zł; w trzecim 1 893,30 zł i 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł.
- III grupa: 12% w pierwszym progu; w drugim 1 420 zł i 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł; w trzecim 3 313,20 zł i 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł.
Przykład: osoba z III grupy otrzymuje od jednej osoby darowiznę o wartości 10 000 zł i nie dostała od niej wcześniej żadnego majątku w okresie rozliczeniowym. Po odjęciu kwoty wolnej 5 733 zł nadwyżka wynosi 4 267 zł. Mieści się w pierwszym progu, więc podatek wynosi 12% tej kwoty, czyli około 512 zł.
Kiedy najbliższa rodzina może uniknąć podatku?
Najbliżsi krewni, określani jako grupa zerowa, mogą skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku, także gdy wartość darowizny przekracza kwotę wolną dla I grupy. Zwolnienie obejmuje między innymi małżonka, dzieci, rodziców, dziadków, wnuki, rodzeństwo, pasierba, ojczyma i macochę.
Co do zasady, aby zachować zwolnienie, obdarowany powinien zgłosić nabycie na formularzu SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy. Nie składa się tego formularza, jeżeli łączna wartość nabyć od tej samej osoby w wymaganym okresie nie przekracza 36 120 zł. Warto zachować kopię zgłoszenia oraz dokumenty potwierdzające darowiznę.
Przy darowiźnie pieniężnej trzeba udokumentować otrzymanie środków na rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym. Brak wymaganego zgłoszenia lub potwierdzenia przekazania pieniędzy może pozbawić obdarowanego prawa do zwolnienia. Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego zgłoszenia zasadniczo dokonuje notariusz, ale warto sprawdzić, czy formalności zostały dopełnione.
Jakie formalności trzeba spełnić i czego unikać?
Jeżeli darowizna przekracza właściwy limit i nie korzysta ze zwolnienia, obdarowany składa zeznanie SD-3. Termin wynosi miesiąc od powstania obowiązku podatkowego, a należną kwotę ustala urząd skarbowy. W zależności od formy i okoliczności nabycia mogą obowiązywać szczególne zasady, dlatego przy nietypowej sytuacji należy zweryfikować właściwy formularz i termin.
Nieujawniona darowizna, wykryta dopiero podczas kontroli lub postępowania, może podlegać sankcyjnej stawce 20%, jeżeli należny podatek nie został zapłacony. Nie warto więc odkładać ustalenia obowiązków podatkowych ani zakładać, że darowizna od rodziny zawsze jest automatycznie zwolniona.
Przed rozliczeniem sprawdź kolejno relację z darczyńcą, sumę nabyć w pięcioletnim okresie, wartość darowizny po uwzględnieniu dopuszczalnych odliczeń oraz warunki ewentualnego zwolnienia. Zachowaj umowę, potwierdzenie przelewu lub przekazu i kopię złożonego formularza. Przy wątpliwościach dotyczących terminu, dokumentów albo sposobu wyceny warto potwierdzić obowiązki w urzędzie skarbowym lub skonsultować indywidualną sytuację z doradcą podatkowym.
Źródła
- https://podatki.gov.pl/podatki-osobiste/sd/ulgi-i-zwolnienia
- https://podatki.gov.pl/poradniki-i-informatory/nabycie-spadku-lub-darowizny-w-najblizszej-rodzinie-zwolnienie-od-podatku-sd
- https://www.gov.pl/web/gov/zglos-otrzymanie-majatku-ze-spadku-lub-darowizny-formularz-podatkowy-sd-z2.