Ile można otrzymać bez podatku od darowizny?
W Polsce darowizny pieniężne podlegają zasadom podatku od spadków i darowizn. Nie ma jednej kwoty, którą każdy może otrzymać bez podatku. Znaczenie mają przede wszystkim wartość darowizn od konkretnego darczyńcy, stopień pokrewieństwa oraz to, czy obdarowany może skorzystać ze zwolnienia.
Kwoty wolne wynoszą 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy oraz 5 733 zł dla III grupy. Są to limity przypisane do nabyć od jednej osoby, a nie wspólna pula, którą należy podzielić między wszystkich darczyńców. Darowiznę od rodzica i darowiznę od ciotki ocenia się więc oddzielnie, według limitów właściwych dla każdej relacji.
Kwota wolna nie oznacza, że każda pojedyncza wpłata poniżej progu jest automatycznie pomijana. Trzeba uwzględnić również wcześniejsze darowizny od tej samej osoby. Jeśli suma nie przekracza odpowiedniego limitu, co do zasady obdarowany nie składa zeznania podatkowego z tytułu tej darowizny.
Jak ustalić grupę podatkową i właściwy limit?
Najpierw należy określić relację między darczyńcą a obdarowanym. Do I grupy podatkowej należą między innymi małżonek, rodzice, dzieci, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha, teściowie, zięć i synowa. Do II grupy zalicza się między innymi ciotki, wujów, dzieci rodzeństwa oraz małżonków rodzeństwa. Pozostałe osoby zasadniczo należą do III grupy.
Limit oblicza się osobno dla każdego darczyńcy, sumując darowiznę otrzymaną obecnie z nabyciami od tej samej osoby z pięciu lat poprzedzających rok ostatniego nabycia. W praktyce trzeba zatem sprawdzić nie tylko wysokość nowego przelewu, lecz także wcześniejsze darowizny i inne nabycia, które należy uwzględnić w tym okresie.
- I grupa: kwota wolna wynosi 36 120 zł.
- II grupa: kwota wolna wynosi 27 090 zł.
- III grupa: kwota wolna wynosi 5 733 zł.
Przykładowo, jeśli znajomy z III grupy przekazuje 4 000 zł, a następnie kolejne 2 000 zł w okresie uwzględnianym przy obliczeniu limitu, łączna wartość wynosi 6 000 zł. Próg 5 733 zł zostaje przekroczony, mimo że żadna z wpłat osobno go nie przekraczała.
Kiedy najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia?
Najbliżsi krewni mogą skorzystać ze zwolnienia obejmującego tzw. grupę zerową. Należą do niej małżonek, zstępni, czyli między innymi dzieci i wnuki, wstępni, czyli rodzice i dziadkowie, a także pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha. Zwolnienie może objąć darowiznę przekraczającą kwotę wolną dla I grupy, ale wymaga spełnienia warunków formalnych.
Jeśli wartość darowizny przekracza właściwą kwotę wolną, obdarowany powinien zgłosić nabycie na formularzu SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy. Przy darowiźnie pieniędzy trzeba również udokumentować ich przekazanie. Wymóg spełnia przelew na rachunek bankowy lub płatniczy obdarowanego, wpłata na jego rachunek w SKOK albo przekaz pocztowy.
Samo przekazanie pieniędzy do ręki nie zapewnia wymaganego dowodu transferu. Dlatego przy większej darowiźnie warto wykonać przelew z czytelnym tytułem, zachować potwierdzenie operacji i przechować kopię zgłoszenia SD-Z2. Samo bliskie pokrewieństwo nie wystarczy, jeśli obdarowany nie dopełni wymaganych formalności.
Przykład: rodzic przekazuje dziecku 50 000 zł. Kwota jest wyższa o 13 880 zł od limitu 36 120 zł dla I grupy. Dziecko może jednak skorzystać z pełnego zwolnienia, jeśli zgłosi darowiznę w terminie sześciu miesięcy i udokumentuje transfer w wymagany sposób.
Co się dzieje po przekroczeniu kwoty wolnej?
Osoba spoza grupy zerowej, która otrzymała od jednego darczyńcy więcej niż wynosi właściwy limit, rozlicza podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną. Stawka zależy od grupy podatkowej i wysokości nadwyżki. Skale są progresywne, dlatego do obliczenia należności trzeba zastosować właściwy przedział, a nie jedną stawkę do całej otrzymanej kwoty.
- I grupa: stawki wynoszą 3%, 5% i 7%.
- II grupa: stawki wynoszą 7%, 9% i 12%.
- III grupa: stawki wynoszą 12%, 16% i 20%.
Przykładowo, dalszy znajomy przekazuje 10 000 zł osobie z III grupy, a wcześniejsze darowizny od niego nie wpływają na rozliczenie. Po odjęciu kwoty wolnej 5 733 zł nadwyżka wynosi 4 267 zł. Podatek oblicza się od tej nadwyżki według skali dla III grupy. Dokładna kwota zależy od zasad przypisania nadwyżki do odpowiedniego przedziału skali.
Jeśli wymagane zgłoszenie nie zostanie złożone w terminie albo zabraknie dowodu przekazania pieniędzy, obdarowany może utracić możliwość skorzystania ze zwolnienia dla najbliższej rodziny. W przypadku wątpliwości co do terminu, grupy podatkowej lub sposobu rozliczenia warto sprawdzić aktualne wymagania przed dokonaniem formalności.
Czy każdy przelew podlega limitom darowizn?
Nie. Pytanie, ile można przelać bez podatku, nie jest tym samym co pytanie o limit darowizny. O podatkowym traktowaniu transferu decyduje jego rzeczywisty charakter. Darowizna, zwrot pożyczki, rozliczenie wspólnych wydatków i przekazanie własnych środków między rachunkami to różne sytuacje. Limity podatku od darowizn nie są uniwersalnym limitem każdego przelewu bankowego.
Przed przekazaniem większej kwoty ustal, czy jest to darowizna, sprawdź relację z odbiorcą i zsumuj wcześniejsze nabycia od tej samej osoby z właściwego okresu pięciu lat. Następnie porównaj wynik z limitem dla odpowiedniej grupy. Jeśli darowizna przekracza kwotę wolną i obdarowany należy do grupy zerowej, dopilnuj zgłoszenia SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy oraz zachowaj dowód przelewu. Takie podejście pomaga odróżnić zwykły transfer pieniędzy od darowizny wymagającej rozliczenia.
Źródła
- https://podatki.gov.pl/podatki-osobiste/sd/stawki-i-limity
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-od-spadkow-i-darowizn-16791314/art-15
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-od-spadkow-i-darowizn-16791314
- https://podatki.gov.pl/podatki-osobiste/sd/ulgi-i-zwolnienia
- https://sip.lex.pl/podatki-cta4/podatek-od-spadkow-i-darowizn-cta41/wysokosc-podatku-od-spadkow-i-darowizn-cta5385